notitie

Gevlekt kalkkrieltje in Zwolse duinen

augustus 29, 2026 door Bram

Midden in de Zwolse polder ligt een klein duinlandschap, Duinzicht. Aangelegd en onnatuurlijk, bedacht door een projectontwikkelaar die het afkeek van Almere Duin. Met de nodige scepsis reed ik vandaag naar de woonwijk toe. Ik word al niet vrolijk van nieuwbouwwijken, laat staan van dit soort concepten. Bovendien regende het.

Gelukkig was ik niet alleen. De Zwolse insectenwerkgroep ging vandaag met vereende krachten op zoek naar zo veel mogelijk insecten in deze wijk. Want de vraag is toch ook: wat levert zo’n duinlandschap nu eigenlijk op aan biodiversiteit? Bij aankomst zag ik al meteen grote verwilderde groenstroken met wilde reseda, zeepkruid en diverse andere bloeiende planten. Heuvels met ongemaaid gras. Inheemse bomen en struiken. Op zich niet verkeerd! We begonnen te zoeken en bij de eerste boom (een den) vond ik al meteen een zeldzame springspin, de glanzende dennenspringer. Kijk eens aan, misschien meegelift tijdens de aanplant? Een bolle duinslak, idem dito. Maar ook veel icarusblauwtjes, verstopt in het natte gras, hooibeestjes, wantsen, kevertjes, sprinkhanen. Moeiteloos vonden we tientallen soorten insecten. Vlak voor tijd viel mijn oog op een klein zweefvliegje. Het bleek het zeldzame gevlekt kalkkrieltje, een soort van droge warme graslanden. Tot 2020 kwam deze soort alleen in Zuid-Limburg voor, maar langzaam rukt hij naar het noorden op.

Al met al ben ik positief verrast over dit wijkje: er zitten naar mijn indruk veel meer insecten, zowel qua aantallen als qua soorten, dan in standaard groenstroken. Het gesleep met zand en planten vraagt om kritische reflectie, maar zo’n aanpak kan wel een lokale hotspot van biodiversiteit creëren.

Ode aan Limburg (4x)

augustus 28, 2026mei 24, 2022 door Bram

Aan het bijkomen van vier dagen volledig opgaan in de soortenrijkdom van Zuid-Limburg. Wat was het geweldig. Wat was het een voorrecht om vier dagen lang mijn hart op te halen aan de spectaculaire en tegelijk soms zo kwetsbare Limburgse natuur!

Als ik mijn ogen dichtdoe zie ik mezelf staan in een verlaten mergelgroeve. De zon gaat bijna onder, op de achtergrond roept een vroedmeesterpad. Vlak voor mij voeren zeven dwergblauwtjes een paringsdans uit in de buurt van wondklaver, hun waardplant. Het is de enige populatie in Nederland…

Of ik zie mezelf zwoegen van het ene naar het andere veld, nergens orchideeën te bekennen. Wel bloeddorstige teken, loslopende honden en felle regenbuien. Ik geef het bijna op, totdat de hemel opeens opengaat en een veld zich openbaart waar ik alleen maar van kan dromen. Allerlei soorten orchissen, wilde akelei, en nog talloze andere bijzondere soorten paraderen in een zachtgele zee van ratelaar.

Of ik zie mezelf staan aan het begin van een eeuwenoude holle weg. Ik kreeg dit plekje getipt van een oud Limburgs baasje waarmee ik eerder op de dag een half uur op een bankje had gezeten. We praatten over vroeger, over eetbare planten en het kweken van orchideeën. Dat weggetje dus… Ik kijk mijn ogen uit. Grote muggenorchis, voorjaarsganzerik, smal fakkelgras, kalkwalstro, en ga zo maar door. Twaalf (zeer) zeldzame soorten in één onbeschermde berm.

Of ik zie mezelf bovenop de Kunderberg staan. Ik kijk uit over een groot veld en zie esparcette bloeien, alweer de 50e zeldzame plantensoort van deze vierdaagse. Een wespendief zweeft laag over. Het is tijd om naar huis te gaan. We gaan weer genieten van het gewone. In de verte onweert het, maar hier schijnt de zon.

Orchideeën

augustus 28, 2026mei 21, 2022 door Bram

Orchideeën zijn bijzondere planten. Diverse soorten maken geen nectar aan maar misleiden hun bezoekers (hommel, wesp, kever etc) door te lijken op een nectarproducerende bloem of zelfs te lijken op een vrouwelijk insect! Vandaag zag ik enkele bijzondere soorten in Zuid-Limburg waar ze erg zeldzaam zijn.

Een schitterende wadi

augustus 28, 2026mei 18, 2022 door Bram

De wadi is momenteel – ondanks de droogte – het stralende middelpunt van de tuin. Langs de rand komt veel rode klaver in bloei, in het lagere deel meer Gewone rolklaver. Op beide planten veel akkerhommels, maar ook steen-, weide- en tuinhommels komen geregeld langs. Van de nachtvlinders is de klaverspanner het vermelden waard: fraaie nachtvlinder die de klaver wel weet te waarderen.

En als klap op de vuurpijl bezoek van een distelvlinder, die gisteravond en vanochtend langdurig foerageerde op de rode klaver. Niks mis mee, die klavers 🙂

Geniaal

augustus 28, 2026mei 16, 2022 door Bram

De gewone veldsalie laat zich op een geniale manier bestuiven: via de rug van hommels! Goed te zien in onderstaand filmpje. Als de hommel de bloem ingaat, drukt zij met haar kop op een “mechaniekje” waardoor twee witte helmdraden neerdalen op de rug van de hommel. Aan het uiteinde van de helmdraden zit een helmknop die stuifmeel loslaat. Bij het ingaan van de volgende bloem schuift de rug van de hommel langs de stempel (het “slangentongetje” dat uitsteekt aan de bovenkant van de bovenlip) en bevrucht zo de plant. Meesterlijk om te zien!
Veldsalie doet het erg goed in droge delen van de tuin en in potten in de volle zon.

Rondje Zwolle

augustus 28, 2026mei 7, 2022 door Bram

Rondje Zwolle gefietst, 40km, 87 vogelsoorten.
Met als hoogtepunt een zingend paapje. Ik ben sowieso al blij met deze fraaie doortrekker, maar een zingend mannetje in vers zomerkleed …. oef, daar sta ik even uitgebreid voor stil! Het rondje begon ook al bijzonder met een hoempende roerdomp vlakbij het startpunt.
Opvallend was de totale afwezigheid van steltjes in de Vreugderijkerwaard. Wel wintertaling en stormmeeuw, soorten die in mei nog wel eens lastig kunnen zijn.
Met iets meer tijd en een extra lusje langs Windesheim is honderd soorten zeker haalbaar.

Luttenbergerven

augustus 28, 2026mei 4, 2022 door Bram

Vandaag heerlijk gestruind met broer Renze bij het Luttenbergerven. Een wonderschoon natuurpareltje midden tussen de boerenbedrijven. Een paar zeldzame soorten proberen er moedig stand te houden. Zoals de aardbeivlinder (een landelijk zeldzame soort), blauwe zegge, zwarte zegge, spaanse ruiter, kale jonker, tormentil en nog vele andere soorten van het blauwgrasland.

Bijenexcursie

augustus 28, 2026april 23, 2022 door Bram

Heerlijke veldexcursie vanmiddag in het kader van de hommelcursus die ik volg. Het liep uit op drie uur struinen door het Westerveldse Bos op zoek naar alles wat beweegt, met oa de zeldzame weidebij en diens parasiet de bonte wespbij (eveneens zeldzaam). Verder diverse andere mooie bijen, zweefvliegen, langsprietmotten en zelfs nog wat vleesetende planten!

Van dak naar daktuin

augustus 28, 2026april 19, 2022 door Bram

De tuin is vanochtend in één klap 12 m2 groter geworden dankzij een groen kruidendak op de garage. Ongelofelijk snel en professioneel aangelegd door de jongens van Stadshovenier Zwolle. Erg blij met het resultaat! De grond is ingezaaid met een zadenmix van inheemse planten, dus ik zie uit naar de ontwikkeling van dit nieuwe stukje mini-natuur.

Droogbloemen op de vaas

augustus 28, 2026maart 18, 2022 door Bram

Het is tijd om in de tuin de dode takken weg te halen. Zet het op de vaas en je wintersilhouet wordt een fraai droogboeket. Hier twee voorbeelden met knoopkruid, lange ereprijs, akkerklokje, wilde marjolein en septemberkoning.